Our philosophy in English >>

High-End audio vs live

High-End audio moet de originele opname zo echt/natuurlijk mogelijk kunnen weergeven. Live geluid/muziek is daarom de enige referentie voor muziekreproductie. Maar bij live muziek zijn heel andere zaken belangrijk dan tegenwoordig in de High-End audio (zie hier). Wij begrijpen niet dat vrijwel alle high-end apparatuur zó zijn best doet om eigenschappen te weergeven die er bij een live-optreden amper/niet toe doen. En nog erger: dat zoveel audiofielen hiernaar op zoek zijn... Want je kunt zeggen wat je wilt, hoe mooi een bepaalde "high-end sound" ook is, door dat na te streven is het de laatste jaren heel ver af komen te staan van wat een live/natuurlijke klank is.

Virtueel vs tastbaar geluid

Het is vrijwel altijd heel duidelijk welk geluid gereproduceerd wordt door een systeem en wat in de echte wereld gebeurd. Luister naar geluiden en stemmen om je heen, maak geluiden met verschillende objecten in je kamer, dat zijn waardevolle referenties. Je systeem moet deze klanken kunnen benaderen om de illusie te creëren dat de muzikanten echt in je kamer staan. Daarbij speelt bijvoorbeeld een 3D-soundstage (wat voor veel audiofielen belangrijk is) een ondergeschikte rol (veel live muziek heeft helemaal geen mooie soundstage). Sterker nog: doordat de geproduceerde soundstage meestal "virtueel" is (veel te diep en breed), worden de muzikanten niet tastbaar, terwijl ze dat bij een live performance duidelijk wel zijn. Vraag je af wat écht belangrijk is als je naar live muziek luistert.

Grijs/mechanisch vs natuurlijk/kleurrijk geluid

Live, echte geluiden zijn zeer rijk aan structuren en je kunt heel veel klankkleuren onderscheiden. High-end audio klinkt daarentegen vaak "grijs", kleurloos. De betere systemen bieden een hoger contrast, maar klinken nog steeds zwart-wit in vergelijking met live muziek/geluiden om je heen (en dan is er letterlijk een handvol merken dat wat ons betreft de essentie van live klankkleuren heel goed kan weergeven). Even terug naar de basis: wat wij horen als een enkele toon is geen enkele frequentie! Het is een complexe, harmonische compositie van grond- en boventonen. Het is belangrijk te onthouden dat we instrumenten herkennen en kunnen onderscheiden met name door deze harmonische structuur (=timbre =klankkleur). Je hebt geen muzikaal gehoor nodig om koper, hout, staal, papier etc. te kunnen onderscheiden (wel common sense).

Het geluid van muziekinstrumenten is herkenbaar en (dus) genietbaar door de klankkleuren die ze creëren. Om deze eigenschappen te kunnen reproduceren moet een systeem de harmonische structuren uit een opname in tact laten. Op het moment dat maar 1 schakel in de keten dit niet kan, wordt de originele klankkleur afgezwakt, het klinkt minder rijk en mooi, minder natuurlijk, tastbaar, de noten "zingen" niet meer. Oftewel: je krijgt een typisch, grijs "high-end" geluid, zelfs in de allerduurste systemen. Meer over luisteren in kleur

Veel High-End audio designers proberen een zo schoon mogelijk geluid te creëren, vaak door klanken op te poetsen, structuren te verwijderen. We hebben de waarheid niet in pacht, maar als we naar 99% van de "high-end" én live muziek luisteren kunnen we niet anders dan zeggen dat deze designers blijkbaar niet doorhebben (of het ze niet kan schelen) dat ze de harmonische structuren van muziek kapot maken. Waarmee al het mooie van live geluiden verdwijnt en er een gecreëerde 'sound' overblijft.

Karakter toevoegen vs karakter reproduceren

Natuurlijke geluiden hebben body, gewicht, textuur maar klinken tegelijkertijd transparant en luchtig. Ze klinken warm en rijk maar ook 'snel' en fris. Krachtig, dynamisch, maar relaxt en verfijnd op hetzelfde moment. Het zijn juiste deze combinaties die moeilijk zijn om te reproduceren. Wanneer je apparatuur ontwerpt richting een aantal karakters (wat vrijwel altijd gebeurd, vaak naar een hogere resolutie, tonale extensies etc), worden de andere kwaliteiten verzwakt. De enige manier om alle échte kwaliteiten te weergeven is door geen karakter toe te voegen (maar dit kunnen maar weinig ontwerpers). Dit is complex, maar we hebben een aantal merken die bewijzen dat het niet peperduur hoeft te zijn (in tegenstelling tot de meeste High-End audio).

Een systeem is "neutraal" als het geen klank/kleur toevoegt of weglaat. Maar deze term wordt vaak misbruikt voor apparatuur die slecht is in het reproduceren van kleur. Een écht "neutraal" systeem klinkt juist zeer kleurrijk (maar veel audiofielen omschrijven dit als "gekleurd").

Indrukwekkend geluid vs genieten van muziek

De trend in High-End audio is de laatste tientallen jaren verschoven naar een spectaculair geluid. Best verklaarbaar, want het op maakt op korte termijn veel indruk (en verkoopt beter). Bij veel high-end apparatuur ligt de nadruk meer op analytische details dan op een overtuigend totaalbeeld en het correct weergeven van natuurlijke warmte en sfeer van een opname. Veel audiofielen zetten vaker een goede opname op om van hun apparatuur te kunnen genieten (of om te analyseren) want de muziek die ze het liefste horen klinkt niet (en klinkt soms lekkerder op goedkope apparatuur). Maar een indrukwekkende "sound" gaat ten koste van echte, diepere kwaliteiten (waarvan je bij live muziek geniet).

Wat er vaak gebeurd is dat apparatuur en speakers de extremen uitrekken. Helder en "briljant" hoog moeten de indruk wekken van meer dynamiek, transparantie. Een strakke overgedempte bas laat je denken dat er veel controle en kracht is (typisch wordt midbas weggefilterd - wat schoner lijkt, maar je mist echte informatie). Helaas wordt hiermee de echte diversiteit (van de opname) gemaskeerd. Het geluid wordt "opgeblazen", de harmonische structuren worden verstoord, je verliest kleur en coherentie. Het hoog en laag lijkt ook niet meer te komen van instrumenten, maar staan "los".

En andere nadeel van spectaculair klinkende systemen is dat minder perfecte opnames extreem slecht gaan klinken (soms zelfs agressief, niet luisterbaar).

Kan jouw systeem je verrassen?

Heldere hoge tonen en een diepe bas moeten alleen worden weergeven als ze op de opname staan. Dit klinkt logisch, maar in de praktijk is er nauwelijks apparatuur die dit nastreeft. Meestal worden extremen benadrukt en krijgt ieder instrument, elke opname min of meer hetzelfde karakter. Je wordt niet meer verrast als een nieuwe nooit gespeeld wordt. Een systeem met een hoge resolutie hoeft helemaal niet te betekenen dat je dit oplost. Sterker nog; de "resolutie" komt vaak voort uit een opgeblazen geluid en dus ga je de verfijnde structuren en timbres missen. Misschien ben je in eerste instantie onder de indruk, maar je leert het geluid kennen en uiteindelijk is het weinig verrassend meer.

Een eerlijk High-End audiosysteem reproduceert wat op opname staat. Instrumenten en stemmen klinken in je kamer volledig los van elkaar (qua klank, timbre). Op de lange termijn is er veel meer contrast en variatie. Elke opname is een nieuw avontuur. Maar apparatuur ontwerpen met deze kwaliteit is zeer complex en zien we vrijwel nooit. Het is met name moeilijk te verkopen. Tijd, geduld en vrijwel altijd het voornemen om voor een complete set te gaan zijn noodzakelijk voordat de magie komt.

Ben jij de zwakste schakel?

Velen luisteren vooral naar High-End audiosystemen in plaats van naar live muziek. Dit leidt er toe dat audiofielen vaak geneigd zijn naar eigenschappen te zoeken die niets met live muziek/geluid te maken - zoals je hierboven natuurlijk al hebt kunnen lezen. Zij zoeken naar een indrukwekkend geluid, en de meeste high-end apparatuur is ontwikkeld om dit weer te geven. Een systeem dat vele natuurlijke klankkleuren kan reproduceren en zo veel dichter bij "live" komt dan vrijwel elke andere set, zullen ze niet interessant vinden. We krijgen regelmatig mensen over de vloer die een eerlijk, puur, muzikaal systeem saai vinden... en zij gaan nooit naar live muziek (er zijn overigens zelfs high-end importeurs die nog nooit in hun leven een concert hebben meegemaakt, schandalig, wie houd je voor de gek?) Zie ook: Warning: listening to high-end can lead to tonal color blindness!

Maar sommigen weten niet precies wat ze zoeken, ze zijn nooit écht tevreden, in ieder geval niet voor lang. Geeft de volgende upgrade ze de kwaliteit die ze zoeken? Hoeveel moeten ze nog uitgeven? Wellicht moeten juist die mensen stoppen met het concentreren op geluid (en het vergelijken ervan) en beginnen met genieten van muziek. Echt, als je geluid vergeet (vooral het geluid dat door "high-end" gecreëerd is) kom je veel sneller en makkelijker bij de magie. Een goed en eerlijk systeem kan dan de illusie geven dat je er écht bij bent, daar heb je zelfs de hoogste resolutie niet voor nodig (maar liever wel natuurlijk). Bovendien hebben we in het verleden gezien dat het je zelfs een hoop geld kan schelen. Wij begrijpen in ieder geval niet waar "de high-end" in het algemeen mee bezig is. Meestal komen we daarom bij de duurste high-end tot de conclusie: hoe goedkoper, hoe beter... Je hoort veel minder (detail/resolutie) maar het klinkt vele malen echter.